Trafik kazasında zarar gören kişi; aracın işletenine, sürücüye ve aracın zorunlu trafik sigortasını yapan şirkete karşı tazminat talep edebilir (2918 s. KTK m.85, 91). Sigorta şirketine karşı dava açmadan veya tahkime gitmeden önce şirkete yazılı başvuru zorunludur; şirket 15 gün içinde cevap vermez veya talebi kısmen reddederse dava ya da Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır. Trafik kazasından doğan tazminat talepleri kural olarak öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
Tazminat hukuku nedir?
Tazminat hukuku, bir kişinin hukuka aykırı bir davranış, sözleşmeye aykırılık veya kanunda öngörülen bir risk sonucu uğradığı zararın, sorumlu kişi tarafından giderilmesini düzenler. Türk hukukunda tazminatın temel dayanakları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (haksız fiil, m.49 vd.) ile özel kanunlardır. Trafik kazalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, sigorta ilişkilerinde ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun sigorta hükümleri ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uygulanır.
Bu sayfada ağırlıklı olarak trafik kazaları ve sigorta uyuşmazlıkları ele alınmaktadır. İş kazası tazminatları için İş Hukuku, hekim hatasından doğan tazminatlar için Sağlık Hukuku, sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminatlar için Sözleşmeler ve Borçlar Hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Tazminat türleri
| Tazminat | Kapsamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Araç hasarı | Onarım bedeli, parça ve işçilik giderleri; aracın tamir edilemeyecek durumda olması hâlinde piyasa değeri | KTK m.85; TBK m.49 |
| Değer kaybı | Onarım sonrasında aracın ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüş | KTK m.90; TBK m.49 |
| Kazanç kaybı | Ticari araçlarda aracın onarımda kaldığı süre boyunca kaybedilen gelir; ikame araç gideri | TBK m.49 |
| Bedensel zarar | Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılması | TBK m.54 |
| Destekten yoksun kalma | Ölen kişinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne-baba ve diğer kişilerin zararı; cenaze giderleri | TBK m.53 |
| Manevi tazminat | Bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya ölüm nedeniyle duyulan acı ve elem karşılığı; ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlar da talep edebilir | TBK m.56 |
Manevi tazminat, zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; bu nedenle sigorta şirketinden değil, sürücü ve araç işleteninden talep edilir. İhtiyari mali mesuliyet sigortası (İMM) poliçesinde manevi tazminat teminatı varsa, bu poliçeye de başvurulabilir.
Kazadan sonra ilk yapılması gerekenler
- Güvenlik ve sağlıkYaralı varsa öncelikle acil yardım çağrılır. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda kolluk görevlileri (polis veya jandarma) olay yerine gelir ve kaza tespit tutanağı düzenler.
- TutanakYalnızca maddi hasarlı kazalarda taraflar Kaza Tespit Tutanağını birlikte doldurabilir veya mobil uygulamalar üzerinden düzenleyebilir. Tutanakta kazanın oluş şekli ve kroki doğru ve eksiksiz yer almalıdır.
- Delil toplamaOlay yerinin, araçların konumunun ve hasarların fotoğrafları çekilir; varsa tanıkların iletişim bilgileri ve kamera kayıtları (araç içi kamera, işyeri kameraları) kaybolmadan alınır.
- Sigortaya bildirimKaza, kendi sigorta şirketinize ve gerekirse karşı tarafın sigorta şirketine bildirilir. Araç, ekspertiz yapılmadan onarıma verilmemelidir.
- Sağlık kayıtlarıYaralanmalarda tüm tedavi kayıtları, raporlar, faturalar ve reçeteler saklanır. Sürekli sakatlık iddiası için ileride yetkili hastanelerden rapor alınması gerekecektir.
Kim sorumludur? İşleten, sürücü ve sigorta
Karayolları Trafik Kanunu'na göre bir motorlu aracın işletilmesi sonucu bir kişinin ölmesi, yaralanması veya bir şeyin zarara uğramasından aracın işleteni (kural olarak trafik kaydında malik görünen kişi) ve araç bir teşebbüse aitse teşebbüs sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m.85). Bu sorumluluk, işletenin kusuru aranmaksızın doğan bir tehlike sorumluluğudur; işleten ancak kanunda sayılan sınırlı hâllerde (mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru) sorumluluktan kurtulabilir.
Sürücü ise kusuru oranında genel hükümlere göre sorumludur. Aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası, işletenin sorumluluğunu poliçe limitleri dahilinde üstlenir (KTK m.91). Zarar gören, sigorta şirketine doğrudan başvurabilir ve dava açabilir.
Zarara yol açan araç tespit edilemezse, aracın zorunlu trafik sigortası yoksa veya araç çalınmış ya da gasp edilmişse, kişiye ilişkin zararlar kanunda belirtilen sınırlar içinde Güvence Hesabından talep edilebilir (KTK m.108). Güvence Hesabı'na karşı da önce yazılı başvuru yapılması gerekir.
Sigorta şirketine başvuru zorunluluğu
Zarar gören, zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamındaki talepleri için dava açmadan veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı olarak başvurmak zorundadır (KTK m.97). Şirketin başvuruyu 15 gün içinde cevaplamaması veya verilen cevabın uyuşmazlık içermesi hâlinde zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir. Başvurusuz açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilebilir.
Başvuruya; kaza tespit tutanağı, ekspertiz raporu, araç ruhsatı ve sürücü belgesi, hasar fotoğrafları, bedensel zararlarda sağlık raporları ve gelir belgeleri, ölüm hâlinde ise veraset ilamı ve nüfus kayıtları eklenmelidir. Belgelerin eksiksiz sunulması, sigorta şirketinin ödeme süresinin işlemeye başlaması bakımından da önemlidir.
Araç değer kaybı
Kazaya karışan bir araç, en iyi şekilde onarılsa bile ikinci el piyasasında hasar kaydı nedeniyle daha düşük fiyatla alıcı bulur. Bu fark, değer kaybı olarak talep edilebilir. Değer kaybı, kusuru bulunan tarafın zorunlu trafik sigortasından istenir; kendi kaskonuzdan değer kaybı talep edilemez.
- Değer kaybı talebi, kural olarak kusursuz veya daha az kusurlu tarafın, karşı tarafın kusuru oranında ileri sürebileceği bir taleptir.
- Aracın daha önce aynı parçadan hasar görmüş olması, değer kaybını azaltabilir veya ortadan kaldırabilir.
- Anayasa Mahkemesi 2020 yılında, KTK'nın 90. ve 92. maddelerindeki tazminatın genel şartlara göre belirlenmesine ilişkin ifadeleri iptal etmiştir. Bu karardan sonra mahkemeler, değer kaybını genel şartlardaki formülle sınırlı kalmaksızın; aracın kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değerleri arasındaki fark esas alınarak, bilirkişi incelemesiyle belirlemektedir.
- Değer kaybı hesabında aracın yaşı, kilometresi, markası, hasarın büyüklüğü ve onarımda değişen veya boyanan parçalar dikkate alınır.
Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma
Trafik kazasında yaralanan kişi; tedavi giderlerini, tedavi süresince uğradığı kazanç kaybını ve kaza nedeniyle kalıcı olarak çalışma gücünü kısmen veya tamamen kaybetmişse bundan doğan sürekli iş göremezlik zararını talep edebilir (TBK m.54). Sürekli iş göremezlik oranı, yetkili sağlık kurullarınca ilgili yönetmeliğe göre düzenlenen raporla belirlenir; tazminat ise aktüerya uzmanı bilirkişilerce hesaplanır.
Kazada bir kişinin ölmesi hâlinde, ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir (TBK m.53). Destek ilişkisi yalnızca kanuni mirasçılarla sınırlı değildir; ölenin fiilen ve düzenli olarak bakımını üstlendiği kişiler de bu tazminatı isteyebilir. Hesaplamada ölenin geliri, yaşı, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sayısı ve durumu dikkate alınır.
7589 sayılı Kanun ile TBK'nın 55. maddesinde bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faizin başlangıcına ilişkin yeni düzenleme yapılmıştır. Bu düzenleme, kanunun geçiş hükmü uyarınca 31.07.2026 tarihinden sonra meydana gelen olaylara uygulanır.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelir ve aylıkların tazminattan indirilip indirilmeyeceği, zararın türüne ve kazanın niteliğine göre farklılık gösterir. İş kazası niteliğindeki trafik kazalarında sosyal güvenlik hükümleri de devreye girer.
Kusur oranı ve tazminattan indirim
Tazminat miktarının belirlenmesinde kazaya karışan tarafların kusur oranları belirleyicidir. Kusur, kaza tespit tutanağı, kroki, tanık beyanları, kamera kayıtları ve gerekirse trafik bilirkişisi raporuyla tespit edilir. Zarar görenin de kusurlu olması, emniyet kemeri takmaması veya kask kullanmaması gibi zararın artmasına katkıda bulunan davranışlar, tazminattan indirim sebebi olabilir (TBK m.52).
Sigorta şirketlerinin kendi hesaplamaları ile mahkemede bilirkişi tarafından yapılan hesaplamalar arasında önemli farklar çıkabilir. Bu nedenle sigorta şirketinin önerdiği tutarı kabul etmeden önce, tazminat kalemlerinin bağımsız olarak değerlendirilmesi önerilir. Sigorta şirketiyle yapılan ve "tüm haklarımdan feragat ediyorum" şeklinde ifadeler içeren ibranameler, sonradan fark talep etmeyi zorlaştırabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme yolu
Sigorta şirketi ile uyuşmazlık yaşayan kişi, mahkemede dava açmak yerine Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir (5684 s. K. m.30). Komisyona başvuru için şirketin üye olması ve öncelikle sigorta şirketine başvurulmuş olması gerekir.
| Özellik | Sigorta Tahkim Komisyonu | Mahkeme |
|---|---|---|
| Süre | Kanunda öngörülen kısa süre içinde karar verilmesi amaçlanır | Genellikle daha uzun |
| Uzmanlık | Sigorta alanında uzman hakemler | Genel mahkeme; uzmanlık bilirkişiyle sağlanır |
| Kanun yolu | Belirli tutarın altındaki kararlar kesin; üzerindekilerde itiraz hakem heyeti ve sınırlı kanun yolu | İstinaf ve temyiz |
| Manevi tazminat | Sigorta teminatı dışında olduğundan kural olarak talep edilemez | Sürücü ve işletene karşı talep edilebilir |
Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme yolu birbirinin alternatifidir; aynı uyuşmazlık için ikisine birden başvurulamaz. Hangi yolun seçileceği; talep tutarı, manevi tazminat talebinin olup olmadığı, sürücü ve işletene de dava açılıp açılmayacağı gibi hususlara göre belirlenmelidir. Trafik kazası tazminatlarında arabuluculuk kural olarak ihtiyaridir; güncel düzenlemeler için Tahkim ve Arabuluculuk sayfamıza bakabilirsiniz.
Kasko sigortası uyuşmazlıkları
Kasko, kendi aracınızda meydana gelen hasarı kusur durumundan bağımsız olarak karşılayan ihtiyari bir sigortadır. Kasko şirketleri ile en sık yaşanan uyuşmazlıklar; alkollü araç kullanma, ehliyetsiz sürücü, poliçede yazılı kullanım şekline aykırılık gibi gerekçelerle hasarın reddedilmesi, aracın pert sayılması ve piyasa değerinin düşük belirlenmesidir. Ret gerekçesinin poliçe genel şartları ve özel şartları karşısında hukuka uygun olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Kasko şirketi, sigortalısına ödeme yaptıktan sonra kusurlu tarafa ve onun trafik sigortasına rücu eder. Kendi kaskonuzdan ödeme almanız, karşı taraftan değer kaybı ve kasko kapsamında karşılanmayan diğer zararlarınızı talep etmenize engel değildir. Tüketici sıfatıyla yapılan sigorta sözleşmelerinden doğan bazı uyuşmazlıklar için Tüketici Hukuku sayfamıza da bakabilirsiniz.
Görevli ve yetkili mahkeme
| Uyuşmazlık | Görevli mahkeme |
|---|---|
| Trafik kazasından doğan tazminat davaları (genel) | Asliye hukuk mahkemesi |
| Davalılardan birinin tacir olduğu ve uyuşmazlığın ticari nitelik taşıdığı davalar, sigorta sözleşmesinden doğan davalar | Asliye ticaret mahkemesi |
| Kamuya ait araçların karıştığı kazalarda idareye karşı tam yargı davası | İdare mahkemesi |
| Kasko sözleşmesinden doğan ve tüketici işlemi niteliğindeki davalar | Tüketici mahkemesi veya tüketici hakem heyeti |
Trafik kazasından doğan tazminat davalarında, kazanın meydana geldiği yer mahkemesi ile sigorta şirketinin merkezinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir (KTK m.110). Kamu araçları ve idari yargı yolu konusunda ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
Süreler ve zamanaşımı
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigorta şirketinin başvuruyu cevaplaması | 15 gün | KTK m.97 |
| Trafik kazasından doğan tazminat talepleri | Zarar ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı | KTK m.109 |
| Genel haksız fiil tazminatı | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl | TBK m.72 |
| Sigorta sözleşmesinden doğan talepler (kasko vb.) | Kanunda öngörülen süre; başlangıcı talebin türüne göre değişir | TTK m.1420 |
Zorunlu trafik sigortası teminat limitleri, Sigorta Tahkim Komisyonu'nun parasal sınırları ve başvuru ücretleri, değer kaybı hesaplama yöntemleri ve Güvence Hesabı uygulamaları sık değişir. Başvuru öncesinde güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Gerekli belgeler
- Kaza tespit tutanağı veya kolluk tarafından düzenlenen tutanak ve kroki
- Araç ruhsatı, sürücü belgesi ve sigorta poliçesi bilgileri
- Ekspertiz raporu, onarım faturaları ve hasar fotoğrafları
- Bedensel zararda: hastane kayıtları, epikriz, raporlar, tedavi faturaları, gelir belgeleri
- Ölüm hâlinde: ölüm belgesi, veraset ilamı, nüfus kayıt örneği, ölenin gelir belgeleri
- Varsa ceza soruşturma dosyası, bilirkişi raporu ve tanık bilgileri
İlgili mevzuat
Aşağıdaki düzenlemelere mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz:
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — m.85, 90–92, 97, 99, 108–110
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49–56, 72
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — sigorta hükümleri (m.1401 vd.)
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — m.30 (Sigorta Tahkim Komisyonu)
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
- 7589 sayılı Kanun (2026) — TBK m.55 değişikliği
Tazminat ve Sigorta Hukuku alt konuları
Tazminat ve sigorta hukukunun başlıca alt konularını aşağıda listeledik. Her biri için ayrıntılı rehber sayfaları hazırlanmaktadır.
- Trafik kazası tazminatı
- Araç değer kaybı
- Destekten yoksun kalma tazminatı
- Sigorta Tahkim Komisyonu
- Manevi tazminat
Tazminat ve Sigorta Hukuku hakkında sıkça sorulan sorular
Trafik kazasından sonra tazminat için ne kadar sürem var?
Trafik kazasından doğan tazminat talepleri, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya öldürme), ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi tazminat talepleri için de uygulanır (KTK m.109).
Sigorta şirketine başvurmadan dava açabilir miyim?
Zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamındaki talepler için hayır. Dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur. Şirket 15 gün içinde cevap vermez veya talebi kısmen ya da tamamen reddederse dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır (KTK m.97).
Kendi kaskomdan değer kaybı alabilir miyim?
Hayır. Değer kaybı kasko teminatı kapsamında değildir; kazada kusuru bulunan karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilir. Kaskonuzdan onarım bedelini almanız, karşı taraftan değer kaybını istemenize engel olmaz.
Kazada kusurluysam değer kaybı isteyebilir miyim?
Tam kusurlu tarafın karşı taraftan değer kaybı talep etmesi mümkün değildir. Kusur paylaşılmışsa, kural olarak karşı tarafın kusuru oranında talepte bulunulabilir. Uygulamada sigorta şirketleri, kusur oranı yüksek olan taraflara ödeme yapmaktan kaçınabilir; bu durumda kusur oranının bilirkişi incelemesiyle yeniden belirlenmesi gündeme gelebilir.
Manevi tazminatı sigorta şirketinden isteyebilir miyim?
Manevi tazminat, zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır. Bu nedenle sürücü ve araç işleteninden talep edilir. Kusurlu aracın ihtiyari mali mesuliyet (İMM) poliçesinde manevi tazminat teminatı varsa, bu poliçe kapsamında sigorta şirketine de başvurulabilir.
Karşı tarafın sigortası yoksa ne olur?
Zarara yol açan aracın zorunlu trafik sigortası yoksa, araç tespit edilemiyorsa veya çalıntıysa, kişiye ilişkin zararlar (ölüm, yaralanma) kanunda belirtilen sınırlar içinde Güvence Hesabından talep edilebilir (KTK m.108). Araç hasarı gibi maddi zararlar için ise sürücü ve işletene doğrudan başvurulması gerekir.
Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi?
Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta alanında uzman hakemlerle daha kısa sürede sonuç alınmasını sağlayabilir. Ancak manevi tazminat talebi bulunuyorsa veya sürücü ve işletene karşı da dava açılması gerekiyorsa mahkeme yolu daha uygun olabilir. İki yol birbirinin alternatifidir; aynı uyuşmazlık için ikisine birden başvurulamaz.
Sigorta şirketinin teklif ettiği tutarı kabul etmeli miyim?
Teklifi kabul etmeden önce tazminat kalemlerinin bağımsız olarak değerlendirilmesi önerilir. Sigorta şirketinin hesaplaması ile mahkemede bilirkişinin yapacağı hesaplama arasında önemli farklar olabilir. Ödeme sırasında imzalatılan ibranamelerdeki ifadeler, sonradan fark talep etmeyi zorlaştırabilir; bu nedenle ibranamenin içeriği dikkatle okunmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata başvurunuz. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebileceğinden, işlem yapmadan önce güncel mevzuatı kontrol edin. Son güncelleme: 06.10.2026