İnternetteki bir içerik kişilik haklarınızı ihlal ediyorsa, öncelikle içerik veya sosyal ağ sağlayıcısına doğrudan başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararıyla 5651 sayılı Kanun'un kişilik hakları ihlallerinde erişim engelini düzenleyen 9. maddesi yürürlükten kalkmıştır; bu nedenle bugün izlenecek yol, ihlalin türüne göre değişir: özel hayatın gizliliği ihlallerinde 5651 m.9/A, kişilik hakkı ihlallerinde ise genel mahkemelerde ihtiyati tedbir yolu öne çıkar. Sosyal medyada hakaret ve tehdit ile hesap ele geçirme, kart dolandırıcılığı gibi bilişim suçlarında suç duyurusu ve delillerin hızla korunması belirleyicidir.
Bilişim hukuku nedir?
Bilişim hukuku, internetin, bilgisayar sistemlerinin ve dijital teknolojilerin kullanımından doğan hukuki ilişkileri inceleyen bir alandır. Tek bir kanunda toplanmamıştır; uygulamada en sık başvurulan düzenlemeler şunlardır:
- 5651 sayılı Kanun: İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi, içerik, yer ve sosyal ağ sağlayıcılarının yükümlülükleri
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: Bilişim suçları (m.243–245), hakaret, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal, nitelikli dolandırıcılık
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: Kişilik haklarının korunması ve tazminat
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK ve Veri Koruma)
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: Yazılım ve dijital içeriklerin telif hakkı (Fikri ve Sınai Mülkiyet Hukuku)
İnternetten içerik kaldırma ve erişim engeli
Hakkınızda hakaret içeren, gerçeğe aykırı, özel hayatınızı ifşa eden veya izniniz olmadan paylaşılan bir içerikle karşılaştığınızda başvurulabilecek yollar, ihlalin türüne göre değişir.
Kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenmesine imkân veren 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararıyla yürürlükten kalkmıştır. Bu alanda yeni bir yasal düzenleme yapılmasına ilişkin çalışmalar gündemdedir. Başvuru yapmadan önce yürürlükteki güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.
Güncel durumda başlıca yollar şunlardır:
| İhlal türü | Başvuru yolu | Dayanak |
|---|---|---|
| Her türlü ihlal | İçerik sağlayıcıya, yer sağlayıcıya veya sosyal ağ sağlayıcıya doğrudan başvuru (kaldırma talebi) | 5651 s. K.; platform kuralları |
| Özel hayatın gizliliğinin ihlali | Erişimin engellenmesi talebiyle sulh ceza hâkimliğine başvuru; acil hâllerde idari yol | 5651 s. K. m.9/A |
| Kişilik hakkı ihlali (hakaret, itibar zedeleme) | Genel mahkemelerde saldırının durdurulması, içeriğin kaldırılması ve ihtiyati tedbir talebi; tazminat | TMK m.24–25; TBK m.49, 58 |
| Katalog suçlar (çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, kumar vb.) | Erişimin engellenmesi; ihbar | 5651 s. K. m.8, 8/A |
| Fikri mülkiyet ihlali | Hak sahibinin içerik sağlayıcıya bildirimi ve fikri ve sınai haklar mahkemesi | 5846 s. FSEK, 6769 s. SMK |
Türkiye'den günlük erişimi belirli bir sayının üzerinde olan sosyal ağ sağlayıcılar, kişilik hakları ve özel hayatın gizliliğine ilişkin başvurulara kanunda öngörülen kısa süre içinde gerekçeli cevap vermekle yükümlüdür (5651 s. K. ek m.4). Bu nedenle platformun bildirim kanalı üzerinden yapılan ve kaydı alınan başvuru, çoğu zaman en hızlı ilk adımdır.
Erişim engeli ile içeriğin kaldırılması aynı şey değildir: Erişim engeli, içeriğe Türkiye'den ulaşılmasını teknik olarak engeller; içerik kaynağında yayında kalmaya devam edebilir. İçeriğin tamamen silinmesi için içerik sağlayıcının işlem yapması gerekir.
Unutulma hakkı
Unutulma hakkı, geçmişte hukuka uygun olarak yayınlanmış olsa bile, aradan geçen zaman, kamu yararının ortadan kalkması ve kişinin kamusal bir figür olmaması gibi nedenlerle, hakkındaki eski haberlerin ve içeriklerin erişime kapatılmasını veya arama motoru sonuçlarında adıyla ilişkilendirilmemesini isteme hakkıdır. Türk hukukunda bu hak, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarıyla tanınmış; ayrıca kişisel verilerin silinmesi hakkıyla da desteklenmiştir.
Unutulma hakkı talepleri değerlendirilirken; içeriğin ne kadar eski olduğu, haber değerinin devam edip etmediği, kişinin kamusal rolü ve içeriğin kişiye verdiği zarar birlikte tartılır. Arama motorlarına ve haber sitelerine doğrudan başvuru ile genel mahkemelere başvuru yolları birlikte değerlendirilmelidir.
Sosyal medyada hakaret ve tehdit
Sosyal medyada bir kişiye somut bir fiil isnat ederek veya sövme yoluyla onur, şeref ve saygınlığına saldırmak hakaret suçudur (TCK m.125). Sosyal medya paylaşımları alenen işlendiği için cezada artırım sebebi oluşturabilir. Tehdit (TCK m.106), şantaj (TCK m.107), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134) ve kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılması (TCK m.136) da internet ortamında sık işlenen suçlardır.
- Delilleri koruyunPaylaşımın ekran görüntüsünü, bağlantı adresini (URL), kullanıcı adını ve tarih-saati kaydedin. İçerik silinebileceğinden, delilin noter veya uzman aracılığıyla tespit ettirilmesi ispat gücünü artırır.
- Platforma bildirimİçeriğin kaldırılması için sosyal ağ sağlayıcının bildirim kanalını kullanın ve başvuru kaydını saklayın.
- Suç duyurusuCumhuriyet başsavcılığına doğrudan veya kolluk aracılığıyla şikâyette bulunun. Hakaret şikâyete bağlı bir suç olduğundan, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir (TCK m.73).
- TazminatCeza sürecinden bağımsız olarak, kişilik haklarının ihlali nedeniyle asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açılabilir.
Sahte veya anonim hesaplardan yapılan paylaşımlarda failin tespiti, savcılığın platformlardan ve internet servis sağlayıcılarından bilgi istemesiyle mümkün olabilir. Bu nedenle sürecin savcılık aracılığıyla yürütülmesi önemlidir. Ceza yargılaması hakkında genel bilgi için Ceza Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Bilişim suçları
Türk Ceza Kanunu'nda "bilişim alanında suçlar" başlığı altında düzenlenen başlıca suçlar şunlardır:
| Suç | Örnek | Dayanak |
|---|---|---|
| Bilişim sistemine girme | Başkasının e-posta veya sosyal medya hesabına izinsiz giriş | TCK m.243 |
| Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme | Fidye yazılımı, hesabın şifresini değiştirerek ele geçirme, verileri silme | TCK m.244 |
| Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması | Kart bilgileriyle izinsiz alışveriş, sahte kart üretimi | TCK m.245 |
| Bilişim sistemleri aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık | Sahte site, sahte ilan veya oltalama (phishing) ile para alınması | TCK m.158/1-f |
Bu suçların çoğu şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiği anda soruşturma başlatır. Bilişim suçlarında delillerin (log kayıtları, IP adresleri, banka hareketleri) kısa süre içinde silinebileceği ya da saklama sürelerinin dolabileceği göz önünde tutularak hızla suç duyurusunda bulunulması önerilir.
Siber dolandırıcılık: hesabınızdan para çekildiyse
Sahte bir SMS, e-posta veya web sitesi aracılığıyla banka bilgilerinin ele geçirilmesi ya da sahte ilanlarla para gönderilmesi, uygulamada en sık karşılaşılan siber dolandırıcılık türleridir. Böyle bir durumda zaman çok önemlidir:
- Bankayı hemen arayın: Kartlarınızı ve internet bankacılığınızı kapattırın, işleme itiraz edin ve itiraz kaydının numarasını alın.
- Suç duyurusunda bulunun: Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurun; paranın gönderildiği hesap bilgilerini ve işlem dekontlarını ekleyin. Savcılık, paranın aktarıldığı hesaplara tedbir konulmasını isteyebilir.
- Delilleri saklayın: SMS'ler, e-postalar, web sitesi adresi, ilan ekran görüntüleri ve banka hareketleri silinmemelidir.
- Bankanın sorumluluğunu değerlendirin: Bankalar, müşteri hesaplarının güvenliğini sağlamakla ve şüpheli işlemlere karşı gerekli özeni göstermekle yükümlüdür. Bankanın güvenlik önlemlerinde kusur bulunması hâlinde, uğranılan zararın bankadan talep edilmesi mümkün olabilir; müşterinin kendi kusuru da bu değerlendirmede dikkate alınır.
Banka ile yaşanan uyuşmazlıklar, tüketici işlemi niteliğindeyse tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesinde görülür.
E-ticaret hukuku
İnternet üzerinden mal veya hizmet satan işletmeler, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklere uymakla yükümlüdür. Başlıca yükümlülükler şunlardır:
- Bilgilendirme: Satıcının unvanı, iletişim bilgileri, vergi bilgileri ve sözleşmenin kurulma adımları sitede açıkça gösterilmelidir.
- Ticari elektronik ileti: Kampanya SMS'i ve e-posta gibi ticari iletiler, kural olarak alıcının önceden onayı alınarak gönderilebilir ve onaylar İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden yönetilir (6563 s. K. m.6).
- Mesafeli satış kuralları: Ön bilgilendirme formu, mesafeli satış sözleşmesi ve tüketicinin cayma hakkı (Tüketici Hukuku).
- Kişisel veriler: Aydınlatma metni, açık rıza ve çerez politikası (KVKK ve Veri Koruma).
- Aracı hizmet sağlayıcılar: Pazaryeri platformlarının ayrıca yükümlülükleri bulunmaktadır.
Yazılım ve bilişim sözleşmeleri
Yazılım geliştirme, lisans, SaaS (hizmet olarak yazılım), barındırma ve bakım-destek sözleşmeleri, bilişim hukukunun ticari boyutunu oluşturur. Bu sözleşmelerde uyuşmazlıkların önemli bir kısmı şu konularda çıkar:
- Yazılımın teknik şartnamesi ve kabul testlerinin belirsiz bırakılması
- Kaynak kodun ve fikri hakların kime ait olacağı; lisansın kapsamı ve süresi
- Teslim takvimi, gecikme ve hatalı teslimin sonuçları
- Hizmet seviyesi taahhütleri (SLA), kesintiler ve sorumluluk sınırlamaları
- Veri güvenliği, gizlilik ve sözleşme sonunda verilerin iadesi
- Kaynak kodun güvence altına alınması (escrow) ve sağlayıcının faaliyetini durdurması
Yazılım geliştirme sözleşmeleri çoğunlukla Türk Borçlar Kanunu'ndaki eser sözleşmesi hükümlerine tabidir; yazılımın kendisi ise 5846 sayılı Kanun kapsamında bir eser olarak korunur. Genel sözleşme kuralları için Sözleşmeler ve Borçlar Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli mercii
| Uyuşmazlık | Görevli mercii |
|---|---|
| Bilişim suçları, hakaret, tehdit, dolandırıcılık | Cumhuriyet başsavcılığı (soruşturma), ceza mahkemeleri (kovuşturma) |
| Özel hayatın gizliliği nedeniyle erişim engeli | Sulh ceza hâkimliği (5651 m.9/A) |
| Kişilik haklarının korunması ve manevi tazminat | Asliye hukuk mahkemesi |
| Yazılım ve bilişim sözleşmeleri (ticari) | Asliye ticaret mahkemesi (dava öncesi arabuluculuk) |
| Telif ve marka ihlalleri | Fikri ve sınai haklar hukuk/ceza mahkemeleri |
| Kişisel veri ihlalleri | Kişisel Verileri Koruma Kurulu (idari), mahkemeler (tazminat) |
Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyet | Fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay | TCK m.73 |
| Kişilik hakkı ihlalinden doğan tazminat | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl (fiil suç ise daha uzun ceza zamanaşımı) | TBK m.72 |
| Bilişim suçlarında suç duyurusu | Şikâyete bağlı değildir; ancak deliller kaybolmadan derhâl yapılmalıdır | TCK m.243–245 |
İnternet içeriklerine ilişkin düzenlemeler son yıllarda Anayasa Mahkemesi kararları ve kanun değişiklikleriyle sık sık değişmektedir. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; başvuru yapmadan önce yürürlükteki düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.
Gerekli belgeler ve deliller
- İçeriğin ekran görüntüleri, URL adresleri, kullanıcı adları ve tarih-saat bilgileri
- Varsa noter veya uzman tarafından yapılmış e-tespit tutanağı
- Platforma yapılan başvurular ve verilen cevaplar
- Dolandırıcılıkta: banka dekontları, hesap hareketleri, SMS ve e-postalar, sahte site adresi
- Hesap ele geçirmede: hesap kurtarma kayıtları, giriş bildirimleri ve cihaz bilgileri
- Sözleşme uyuşmazlıklarında: sözleşme, teknik şartname, teslim ve kabul tutanakları, yazışmalar
İlgili mevzuat
Aşağıdaki düzenlemelere mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz:
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m.106, 107, 125, 134, 136, 158, 243–245
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m.24–25 (kişilik haklarının korunması)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49, 58 (haksız fiil, manevi tazminat), m.470 vd. (eser sözleşmesi)
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
Bilişim Hukuku alt konuları
Bilişim hukukunun başlıca alt konularını aşağıda listeledik. Her biri için ayrıntılı rehber sayfaları hazırlanmaktadır.
- İnternetten içerik kaldırma ve erişim engeli
- Unutulma hakkı
- Sosyal medyada hakaret
- Bilişim suçları
- Siber dolandırıcılık
- E-ticaret hukuku
- Yazılım sözleşmeleri
Bilişim Hukuku hakkında sıkça sorulan sorular
İnternette hakkımda yazılan bir içeriği nasıl kaldırtabilirim?
İlk adım, içeriğin bulunduğu site veya sosyal medya platformuna doğrudan kaldırma talebi göndermektir; büyük sosyal ağ sağlayıcılar bu başvurulara kanunda öngörülen kısa sürede cevap vermekle yükümlüdür. Sonuç alınamazsa, ihlalin türüne göre özel hayatın gizliliği ihlallerinde 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi kapsamında sulh ceza hâkimliğine, kişilik hakkı ihlallerinde ise genel mahkemelere ihtiyati tedbir talebiyle başvurulabilir. Kişilik hakları ihlallerine ilişkin eski 9. madde iptal edildiğinden güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.
Sosyal medyada bana hakaret edildi; ne yapmalıyım?
Öncelikle paylaşımın ekran görüntüsünü, bağlantı adresini ve kullanıcı adını kaydedin; mümkünse noter veya uzman aracılığıyla tespit yaptırın. Ardından fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunun (TCK m.73). Ceza sürecinden bağımsız olarak, kişilik haklarınızın ihlali nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirsiniz.
Sahte hesaptan hakaret edilirse fail bulunabilir mi?
Sahte veya anonim hesaplarda failin tespiti, Cumhuriyet başsavcılığının sosyal ağ sağlayıcılardan ve internet servis sağlayıcılarından kullanıcı ve bağlantı bilgilerini istemesiyle mümkün olabilir. Bu nedenle sahte hesaplara karşı süreç, mutlaka suç duyurusu yoluyla savcılık aracılığıyla yürütülmelidir. Yabancı platformlardan bilgi alınması zaman alabilir ve her zaman sonuç vermeyebilir.
Hesabımdan habersiz para çekildi; bankadan geri alabilir miyim?
Önce bankayı arayıp hesaplarınızı kapattırmanız, işleme itiraz etmeniz ve suç duyurusunda bulunmanız gerekir. Bankalar, müşteri hesaplarının güvenliği konusunda yüksek özen yükümlülüğü altındadır; bankanın güvenlik önlemlerinde kusur varsa zararın bankadan talep edilmesi mümkün olabilir. Ancak müşterinin şifre veya doğrulama kodunu üçüncü kişilerle paylaşması gibi kendi kusuru da sonucu etkiler. Uyuşmazlık tüketici işlemiyse hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu açıktır.
Unutulma hakkı nedir, kimler kullanabilir?
Unutulma hakkı, aradan geçen zaman ve haber değerinin ortadan kalkması gibi nedenlerle, hakkınızdaki eski içeriklerin erişime kapatılmasını veya arama motoru sonuçlarında adınızla ilişkilendirilmemesini isteme hakkıdır. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarıyla tanınmıştır. Talep değerlendirilirken içeriğin ne kadar eski olduğu, kamu yararının devam edip etmediği ve kişinin kamusal rolü birlikte tartılır.
Başkasının sosyal medya hesabına girmek suç mu?
Evet. Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek veya orada kalmaya devam etmek, TCK'nın 243. maddesinde düzenlenen bilişim sistemine girme suçudur. Hesabın şifresini değiştirerek sahibinin erişimini engellemek veya verileri silmek ise TCK'nın 244. maddesi kapsamında daha ağır cezayı gerektirebilir. Hesap eski bir eşe veya aile üyesine ait olsa da durum değişmez.
Ticari SMS ve e-posta göndermek için izin gerekir mi?
Evet. 6563 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre ticari elektronik iletiler, kural olarak alıcının önceden onayı alınarak gönderilebilir. Onaylar İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden kaydedilir ve alıcı her zaman ret hakkını kullanabilir. Esnaf ve tacirlere gönderilen iletiler için onay şartında bazı istisnalar bulunmakla birlikte ret hakkı burada da geçerlidir.
Yazılım geliştirme sözleşmesinde kaynak kod kime aittir?
Bu, sözleşmede nasıl düzenlendiğine bağlıdır. Yazılım, 5846 sayılı Kanun kapsamında bir eser olarak korunur ve kural olarak eseri meydana getirene aittir; mali hakların müşteriye devri ancak yazılı bir sözleşmeyle ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesiyle mümkündür. Bu nedenle kaynak kodun, mali hakların ve lisans kapsamının sözleşmede açıkça düzenlenmesi önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata başvurunuz. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebileceğinden, işlem yapmadan önce güncel mevzuatı kontrol edin. Son güncelleme: 05.10.2026